หลักปฏิบัติกรรมฐานที่เป็นลักษณะเฉพาะของการบรรลุธรรม ของพระสาวกในสมัยพระพุทธเจ้า

พระมหาโกมล กมโล, สำเนียง เลื่อมใส

Abstract


บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อศึกษาลักษณะเฉพาะของการแสดงธรรมมีการสนทนาธรรมเป็นต้นที่ส่งผลต่อการบรรลุธรรมตลอดถึงกรรมฐานสายสมถะและวิปัสสนาเปรียบเหมือนเรือและกำลังกายที่เป็นเครื่องมือหลักและเป็นสาเหตุให้คนบรรลุมรรค ผล นิพพานได้พระพุทธเจ้าทรงแสดงหลักธรรมคำสอนอันเป็นวิชาความรู้ที่มุ่งการแก้ไขปัญหาชีวิตและพัฒนาสังคมให้ดีขึ้น เป็นศาสนาที่เชื่อในความสามารถของคนว่ามีศักยภาพเพียงพอโดยไม่ต้องพึ่งพาอำนาจใด ๆ ภายนอก ในเบื้องต้นของการเผยแผ่ศาสนาให้รู้แจ้งตามคำสอนของพระพุทธเจ้าเพื่อนำ ไปปฏิบัติในการแก้ไขปัญหาชีวิตนั้น ต้องมีโยคีผู้ปฏิบัติและเครื่องมือในการพัฒนาตนตามที่ได้ศึกษาจากหลักธรรมคำสอนอันจะทำให้เกิดผลลัพธ์คือมรรคผล ซึ่งลักษณะเฉพาะของการบรรลุธรรมของพระสาวกในสมัยพระพุทธเจ้ามีการสนทนาธรรมเป็นต้นนั้น ว่าโดยสรุปคือเครื่องมือในการปฏิบัติ ธรรมเพื่อบรรลุมรรคผลในพระพุทธศาสนาแบ่งออกเป็น 2 สาย คือ สมถยานิก ผู้เจริญสมถะ เป็นหลัก และวิปัสสนายานิก ผู้เจริญวิปัสสนาเป็นหลัก โยคีผู้ปฏิบัติเริ่มปฏิบัติสมถะจนได้ทุติยฌานจะส่งผลให้เกิดความก้าวหน้าในวิปัสสนาอย่างรวดเร็วด้วยกำลังของฌานสมาธิ คุณลักษณะดังกล่าวนี้พระพุทธเจ้าทรงเปรียบเหมือนคนอาศัยเรือหรือแพเป็นต้นข้ามฝั่งได้อย่างไม่ลำบาก ส่วนโยคีผู้ปฏิบัติที่เจริญวิปัสสนาล้วน ๆ ทรงเปรียบเหมือนคนว่ายน้ำข้ามฝั่งด้วยกำลัง แขนของตนซึ่งต้องใช้กำลังคือความเพียรเป็นอย่างมาก ดังนั้น ยานทั้ง 2 สายนี้มีสถานีที่เป็นปลายทางคือนิพพานซึ่งเป็นผลลัพธ์จากการ ศึกษาโดยวิธีสนทนาธรรมเป็นต้นแล้วนำไปปฏิบัติเพื่อแก้ไขปัญหาชีวิตคือการพัฒนาจิตสู่การรู้แจ้ง

A Significant Manners of Meditation Practice for Enlightenment of Buddha’s Disciples in Buddha’s age

The article emphasizes on studying the significant manners of Dhamma delivering  such as Dhamma dialogue etc. effecting to enlightenment and Vipassanā simile as boat and body’s energy as main tools for attaining the enlightenment.

          The Buddha had delivered the truth teaching which is the knowledge aiming at problems solution of lifes and society for better level. It credits human abilities and potentials for abandons difficulties without any helps from outside power. Generally, to bring such knowledge of Buddhism for any solution, it needs the right instructor as well as the correct tools for self-training and understanding the true teaching of Buddhism with complete knowledge leading to Magga and Phala or Nibbāna. The necessary tools for practice in Buddhism are divided into 2 ways; Samathayānika or those who start from tranquility as the main task and Vipassanāyānika or those who start from insight as main task. The frist type refers to practitioner who meditates until entering into second absorption which is able to support insight leading into advance quickly through meditation’s power. The Buddha compare such practice as the one who takes boat or raft to across the river easier while those who start from insight only as those who cross the river by swimming must spend a lot of energy of their arms, which need great efforts more than usual. These two types of practice which aim at Nibbāna, the last station will be successful with the hard study and listening Dhamma to solve problems of life as well as end up all suffering.


Full Text:

PDF

Refbacks

  • There are currently no refbacks.


108/5 Moo 2, Homkret Sub-district, Samphran district, Nakhonpathom province 73110

E-mail: thanee.suw@mcu.ac.th

ISSN: 2539-5777