พระพิฆเนศ: แนวคิด พัฒนาการ และวิวัฒนาการการผสมผสานทางความเชื่อ ในสังคมไทย

ศิลปะ หินไชยศรี

Abstract


บทความวิจัยเรื่องพระพิฆเนศ: แนวคิด พัฒนาการ วิวัฒนาการการผสมผสานความเชื่อในสังคมไทย เป็นการวิจัยแบบประยุกต์ คือผสมผสานวิธี ได้แก่ การวิจัยเชิงปริมาณและการวิจัยเชิงคุณภาพ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษาแนวคิด พัฒนาการ วิวัฒนาการของพระพิฆเนศใน 2. เพื่อศึกษาการเปลี่ยนแปลงและการผสมผสานทางความเชื่อเกี่ยวกับพระพิฆเนศในสังคมไทย  และ 3. เพื่อวิเคราะห์ผลกระทบและการเปลี่ยนแปลงทางความเชื่อตามแนวพระพุทธศาสนาของสังคมไทย ที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับการสร้างรูปเคารพที่ไม่ได้มาจากความเชื่อทางพระพุทธศาสนาจริงๆ ซึ่งปรากฏให้เห็นทั่วไปในสังคมไทยปัจจุบัน โดยใช้วิธีเดียวกับวิธีที่ใช้ในวัตถุประสงค์ประการแรก ผลการวิจัยพบว่า ด้านแนวคิดเกี่ยวกับพระพิฆเนศของสังคมไทยให้ความสำคัญว่าพระพิฆเนศเป็นเทพแห่งการขจัดอุปสรรค และเป็นเทพที่พึ่งทางใจของผู้ประสงค์จะพ้นจากทุกข์มากกว่าแนวคิดพระพิฆเนศเป็นเทพแห่งโชคลาภ และเป็นเทพแห่งศิลปวิทยา  ซึ่งผู้ให้ข้อมูลให้ความสำคัญค่อนข้างน้อย   ด้านการพัฒนาการและวิวัฒนาการการเคารพนับถือพระพิฆเนศเพราะเห็นว่าผู้นำให้ความเคารพนับถือจึงเคารพนับถือหรือประพฤติปฏิบัติตาม และเห็นว่าการเคารพนับถือพระพิฆเนศมีมาตั้งแต่สมัยเริ่มประวัติศาสตร์ชาติไทย ส่วนความเห็นเกี่ยวกับหน่วยงานภาครัฐของไทยบางหน่วยงานได้นำรูปพระพิฆเนศมาทำเป็นตราสัญญลักษณ์ เพื่อแสดงความเคารพยกย่องตามผู้ให้ข้อมูลให้ความสำคัญค่อนข้างน้อย  ด้านการผสมผสานทางความเชื่อในสังคมไทย ผู้ให้ข้อมูลให้ความสำคัญเกี่ยวกับการสร้างรูปพระพิฆเนศไว้เคารพบูชา ไว้ให้เช่าเพื่อการหาทุนสร้างสาธารณประโยชน์ ศาสนสถานหรือเพื่อการท่องเที่ยวตามสถานที่ต่างๆ ในประเทศไทยมีมากขึ้นทุกวันอย่างเห็นได้ชัดเป็นอันดับต้นๆ และเห็นว่า เหล่าศิลปินไทยแทบทุกแขนงต่างให้ความเคารพนับถือบูชาพระพิฆเนศ ปัจจุบันความเชื่อเรื่องเทพหรือเทวดาทั้งแบบพราหมณ์หรือฮินดูและแบบพุทธของสังคมไทยยากที่จะแยกออกจากกันและในการบำเพ็ญกุศลพิธีหรือบุญพิธี มักมีเรื่องเทพ/เทวดาเข้าเกี่ยวข้องเสมอ เช่นการสวดอัญเชิญเทพหรือเทวดามาสถิตย์ในมณฑลพิธีเป็นต้น เป็นเรื่องสำคัญตามลำดับ  และด้านผลกระทบและการเปลี่ยนแปลงทางความเชื่อตามแนวพระพุทธศาสนาของสังคมไทย ที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับการสร้างรูปเคารพที่ไม่ได้มาจากความเชื่อทางพระพุทธศาสนาจริงๆ ซึ่งปรากฏให้เห็นทั่วไปในสังคมไทยปัจจุบัน ผู้ให้ข้อมูลให้ความสำคัญเกี่ยวกับผลกระทบและการเปลี่ยนแปลงความตามแนวพระพุทธศาสนาของสังคมไทยในเรื่อง ไม่ว่าพระพุทธเจ้าหรือศาสดาของศาสนาอื่นๆ ทุกท่านล้วนสอนคนให้เป็นคนดีเป็นอันดับต้นๆ

Ganesha: The Concepts, Developments and Evolution on Integrated Faith in Thai Society

Purpose of study: The proposed research aims to investigate the concepts, development and evolution of Ganesh on integrated faith in Thai society. It involved the study of documents from primary and secondary data.  The research also examines changes in view of people both monks and lays, regarding the belief in Ganesh.  This study will examine the impact of images/statute/temples of Ganesh on the faith of people in Thai Society. Methodology: A mixed design was employed (quantitative and qualitative) 400 questionnaires were collected from the people visiting Lord Ganesh Temple. 20 people were interviewed for the expert advices and opinion. 10 people from Wat Samanrattanaram and 10 people from Ganesh park, Chachoengsao Province. The data was analyzed by Mean and Standard Deviation and presented in tabular form. Result: A significant effect of new information about how the concepts develop and evolve about Lord Ganesh on the integrated faith of people in Thai Society. Several significant correlations were detected. Discussion: The impact of new information was not as large as expected. The result suggested a mixed response, that the respect toward the images/statute/temple of Lord Ganesh comes from either following high rank people, leader, etc. or it comes from history itself. This may be related to methodological issues but consideration is given to other explanations. Finding were discussed in relation to previous research along with the review of the strength and limitation of the study. Further directions for future research are also suggested.


Full Text:

PDF

Refbacks

  • There are currently no refbacks.


108/5 Moo 2, Homkret Sub-district, Samphran district, Nakhonpathom province 73110

E-mail: thanee.suw@mcu.ac.th

ISSN: 2539-5777