การศึกษาภูมิปัญญาเชิงพุทธในการใช้สมุนไพรของบ้านโคกสง่า ตำบลทรายมูล อำเภอน้ำพอง จังหวัดขอนแก่น

พระมหา พงษ์ศิร คมฺภีรเสฏฺโฐ (นามแสง), พระมหามิตร ฐิตปญฺโญ, โสวิทย์ บำรุงภักดิ์

Abstract


           การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์1) เพื่อศึกษากระบวนการปลูกสมุนไพรของบ้านโคกสง่า ตำบลทรายมูล อำเภอน้ำพอง จังหวัดขอนแก่น 2) เพื่อศึกษาภูมิปัญญาเชิงพุทธในการใช้สมุนไพรของบ้านโคกสง่าตำบลทรายมูล อำเภอน้ำพอง จังหวัดขอนแก่น การวิจัยเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพทั้งด้านเอกสารและการลงภาคสนาม หลังจากนั้นจึงนำข้อมูลมาวิเคราะห์เชิงพรรณนา

           ผลการวิจัยพบว่า กระบวนการปลูกสมุนไพรของบ้านโคกสง่าตำบลทรายมูล อำเภอน้ำพอง จังหวัดขอนแก่น นั้น สมุนไพรของชาวบ้านโคกสง่ามีหลายชนิดและหลายพันธุ์ การปลูกสมุนไพรมักจะปลูกไปตามธรรมชาติของสมุนไพรชนิดนั้น ๆสมุนไพรที่เป็นพืชล้มลุกใช้การปักชำ กระบวนการปลูกบางชนิดมีการว่าคาถา “นะโมพุทธายะ” 3 ครั้ง ก่อนรดน้ำสมุนไพรบางชนิดเก็บเกี่ยวใช้ได้ทันที

           ภูมิปัญญาเชิงพุทธในการใช้สมุนไพรของบ้านโคกสง่าตำบลทรายมูล อำเภอน้ำพอง จังหวัดขอนแก่น พบว่าในการปลูกสมุนไพรนั้น บ้านโคกสง่าอาศัยหลักธรรมที่ผสานอยู่ในวิถีการดำเนินชีวิตไม่ว่าจะเป็นหลักอิทธิบาท 4 ในการเพาะปลูกส่วนการบำบัดรักษาจะมองความเป็นจริงตามหลักธาตุ 4, นิยาม 5, อริยสัจ 4 ด้วยพุทธานุสสติ เป็นต้น

 

              The aims of this research were: 1) to study the process of herb planting of the villagers in Ban-khok-sa-nga village, Sai Moon Sub-district, KhonKaen province; 2) to study the Buddhist wisdomsin using the herbs of the villagers. This study was a qualitative research conducted through the study of relevant documents and fieldwork study. The obtained data were interpreted by the descriptive analysis.

              The research results revealed that the herbs of the villagers are found in many species and many varieties. Planting herbs is usually planted according to their nature. Herb that is a biennial plant using cuttings. Some planting processes have a spell "na-mo bud-dha-ya" 3 times before watering some herbs. Some can be harvested immediately.

              In the cultivation of the herbs, people rely on the dhamma principles in caring the herbs such as Four Paths of Accomplishment (iddhipāda,) used in planting process, IV Dhātu (Four Elements), Orderliness of Nature (niyāma), Four Noble Truths (ariyasaccaya) and Buddha Recollection (buddhanussati) used in maintaining the herb conditions.

 


Keywords


ภูมิปัญญาท้องถิ่น; สมุนไพร; ภูมิปัญญาเชิงพุทธ / Local Wisdom; Herbs; Buddhist Wisdom

Full Text:

PDF

References


Kanokporn Chimplee. (2012). Knowledge Management Models for

Local Wisdom in Wickerwork Handicrafts: A Case Study of Local

Community Enterprises in Nakhon Ratchasima Province. Doctor of

Philosophy. Graduate School: National Institute of Development

Administration.

Mahachulalongkornrajavidyalaya University. (1996). Thai Tripitaka on

Mahachulalongkornrajavidyalaya University Version. Bangkok :

Mahachulalongkornrajavidyalaya University Press.

National Statistical Office. (2018). Health statistics. Online. Retrieved

November 16, 2018. from: http://statbbi.nso.go.th

Pennapa Sapcharoen. (1994). Self-care health With herbal medicine.

Bangkok: Thai Traditional Medicine Development foundation.

Pornpimon Chalermmeeprasert. (2011). The Administration Manages

Funds Village Loan to Family Development andThe Community

Sustainability : Maha Sarakham Province. Rajabhat Maha

Sarakham University Journal, 5(2), 169-183.

Thawatchai Pinitmai et al,. (2017). Self-Reliance of Community

Enterprise: Case Study of Ban Na Pho Native Medicinal Plants

Processing Community Enterprise, ThaRaeng Sub-District, Ban

Laem District, Phetchaburi Province. Journal of Community

Development Research (Humanities and Social Sciences), 10(3),

-80.

Thitiyan Boripan. (1966). Herbal manandwomenof menopausal age

slow down aging, solve the problem of abnormal symptoms.

Bangkok: Central Library Publishing.


Refbacks

  • There are currently no refbacks.


บัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตขอนแก่น
อาคาร 100 ปี สมเด็จพระพุฒาจารย์ (อาจ อาสภมหาเถร)
เลขที่ 30 หมู่ 1 บ้านโคกสี ตำบลโคกสี อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น 40000
http://www.ojs.mcu.ac.th/index.php/jmcukk
http://www.jg-mcukk.com
E-mail : journalmcukk@gmail.com