แนวคิดและการปฏิบัติตนในวัยเด็กของพระโพธิสัตว์ ในอรรถกถามหานิบาตชาดก

สุทธินันท์ ศรีอ่อน

Abstract


            บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์ คือ เพื่อศึกษาแนวคิดวัยเด็กของพระโพธิสัตว์

ในอรรถกถามหานิบาตชาดกหรือทศชาติ จำนวน 10 เรื่อง

           พบแนวคิดตัวละครพระโพธิสัตว์ในวัยเด็กเพียง 3 เรื่อง คือ 1) เตมิยชาดก
           2) สุวรรณสามชาดก และ 3) มโหสถชาดกโดยพบว่า แนวคิดของพระเตมีย์ พระสุวรรณสาม และพระมโหสถได้เปิดเผยให้เห็นวุฒิทางปัญญา ความสามารถทางความคิดของพระโพธิสัตว์ในวัยเด็กที่สำคัญคล้ายแนวคิดของผู้ใหญ่ อรรถกถาชาดก ได้เสนอวิธีคิดที่สำคัญของพระพุทธศาสนาผ่านตัวละครพระโพธิสัตว์ในวัยเด็ก กล่าวคือ แนวคิดในวัยดังกล่าวได้แสดงให้เห็นอุดมคติทางพระพุทธศาสนา ความเฉลียวฉลาด และปฏิภาณไหวพริบในการแก้ปัญหาของพระโพธิสัตว์ในวัยเด็ก

          ข้อค้นพบที่สำคัญ คือ แนวคิดในวัยเด็กของพระโพธิสัตว์ในชาดกทั้ง 3 เรื่อง
ได้เปิดเผยให้เห็นพื้นที่ทางความคิดของเด็กในคัมภีร์อรรถกถามหานิบาตชาดก รวมถึงสะท้อนให้เห็นวิธีคิดสำคัญผ่านตัวละครพระโพธิสัตว์ในวัยเด็ก ซึ่งอาจมีความคิดเห็นไม่สอดคล้องกับผู้ใหญ่บ้างในบางเรื่อง

          อนึ่ง แนวคิดในวัยเด็กที่เสนอผ่านตัวละครพระโพธิสัตว์แสดงว่าผู้ใหญ่ได้ยอมรับความคิดเห็นที่ต่างจากตน

          ดังนั้น แนวคิดในวัยเด็กของพระโพธิสัตว์ในชาดกทั้ง 3 จึงแสดงให้เห็นว่า วรรณกรรมพระพุทธศาสนาได้มีพื้นที่ให้เด็กได้เสนอแนวคิดหรือพูดได้ ซึ่งทำให้ประจักษ์ชัดว่า คนที่มีอายุน้อยแต่มีคุณธรรม มีความรู้ มีปัญญาเฉลียวฉลาดผู้ใหญ่ย่อมนับถือได้นั่นเอง

 

          The purpose of this article is to study the concepts related to the childhood and demeanors of the Bodhisattva in the Mahanipata Jataka Attakathain the scope of 10 stories.

          Selected incarnations of the Bodhisattva for the study are; Phratemiya, PhraSuwansam and PraMahosod.  The investigation has revealed the intellectual qualities displayed in childhood of the Bodhisattva incarnatesand that intelligent children are not inferior to adults and thus deserve to be respected. The childhood of the bodhisattva incarnatesillustrates the space made available for children in Buddhist literature – their existence and their abilities. The stories have pointed out conflicts between children and adults and by giving children a chance to express themselves and explain, adults could find their ideas and demeanors agreeable. The ancient literature of the Bodisattva recognizes the role of children and listens to their voices. Through the characters which are in their childhood, yet intelligent and virtuous, the Mahanipata Jataka Attakatha subtly gives a message that adults should allow children to show their potentials and extend the admiration they deserve.

 


Keywords


พระไตรปิฎก; อรรถกถา; ชาดก; พระโพธิสัตว์ / Tepitaka; Atthakatha; Jataka; Podisattva

Full Text:

PDF

References


Fine Arts Department. (1988). Mahachat Rhetoric East. Bangkok:

Veterans' Organization printing house.

Maneepin Phromsuttirak. (2004). Maneepinnipon. Bangkok :

Chulalongkorn University.

Mahamakut Buddhist University. (2000). Sutra and translation

commentary

The Northeastern Jataka sect. (4th ed.). Bangkok : Mahamakut

Buddhist College.

Naomi Appleton. (2008). Biopraphy and Buddhahood Jataka Stories

in Theravada Buddism. Thesis submitted for the degree of

Doctor of Philosophy Oriental Studies & Wolfson College :

University of Oxford.

PhraNiphan Sarakan. (2010). Analysis of Bodhisattva wisdom in

Jataka. Master's thesis. Graduate School : Mahasarakham

University.

PhraThammapidok (P.A.Payutto). (2003). Buddhism Dictionary

Bangkok Vocabulary. Mahachulalongkornrajavidyalaya

University.

Praphot Asawawirunhan. (2003). Bodhisattva Chanya: Makka for the

Public. Bangkok : Chulalongkorn University.

Rhys Davids, TW & William Stede.(2005). Pāli English Dictionary.

New Delhi : MunshiramManoharlal.

Ruenruthai Satphan. (2009). Tale of Fable. (2nd ed.). Bangkok :

Satapornbooks Company Ltd.

Supapan Na Bangchang. (1983). History of Pali literature in India and

Lanka. Bangkok: Chulalongkorn University.

S

aksri Yaemnatda. (2000). Thai Buddhist Dubbed Literature. Bangkok

: Chulalongkorn University.

Thapanee Nakorntap. (1977). Talesat Khamkap.

Bangkok:Khurusaphalatphrao Publisher.

Thanit Yoopho. (1971). The Legend of Sermon and the Great.

Bangkok: Siwaphon Printing House.

Wit Phinkhanngoen. (1995). Buddha and Bodhisattva, Mahayana and

Theravada parties. Journal of the Royal Academy. 20(4), 22–29.

Wisut Busayakun. (2011). Wisut Aksorn. Bangkok : Amarin Printing

and Publishing.


Refbacks

  • There are currently no refbacks.


บัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตขอนแก่น
อาคาร 100 ปี สมเด็จพระพุฒาจารย์ (อาจ อาสภมหาเถร)
เลขที่ 30 หมู่ 1 บ้านโคกสี ตำบลโคกสี อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น 40000
http://www.ojs.mcu.ac.th/index.php/jmcukk
http://www.jg-mcukk.com
E-mail : journalmcukk@gmail.com