สตรีฐานะมารดาตามหลักคำสอนพุทธศาสนาในสังคมไทยปัจจุบัน

มณีรัตน์ อุดม, โสวิทย์ บำรุงภักดิ์

Abstract



                    การวิจัยเรื่องนี้มีวัตถุประสงค์1) เพื่อศึกษาสตรีฐานะมารดาในพระพุทธศาสนา
2) เพื่อศึกษาสตรีฐานะมารดาในสังคมไทยปัจจุบันและ 3) เพื่อเสนอรูปแบบของสตรีฐานะมารดาที่พึงประสงค์ตามหลักคำสอนพระพุทธศาสนาในสังคมไทยปัจจุบันซึ่งเป็นการวิจัย
เชิงคุณภาพโดยศึกษาข้อมูลจากพระไตรปิฎกเอกสารหนังสืองานวิจัยที่เกี่ยวข้องและข้อมูลจากภาคสนามโดยใช้วิธีสัมภาษณ์เชิงลึกแล้วรวบรวมเรียบเรียงและนำเสนอผลการวิจัยด้วยการวิเคราะห์เชิงพรรณนา

                    ผลการวิจัยพบว่าสตรีฐานะมารดาในพระพุทธศาสนาได้แก่หญิงผู้ให้กำเนิดบุตรเมื่อให้กำเนิดบุตรแล้วได้ชื่อว่ามารดา (มาตา)และมารดา (รวมเอาบิดาด้วย) ได้ชื่อว่าทิศเบื้องหน้าเพราะเป็นผู้อุปการะแก่บุตรมาก่อนคือท่านผู้อนุเคราะห์แก่บุตร 5ประการคือ 1) ห้ามปรามจากความชั่ว2) ให้ตั้งอยู่ในความดี3) ให้ศึกษาศิลปวิทยา 4) หาคู่ครองที่เหมาะสมให้ 5) มอบทรัพย์สมบัติให้ในโอกาสอันสมควรหากกล่าวถึงบทบาทที่มีต่อบุตรมี 2 บทบาทคือบทบาททางธรรมเป็นการห้ามปรามจากความประพฤติชั่วทางกายวาจาและใจนอกจากนี้ยังมีการปลูกฝังคุณธรรมจริยธรรมแก่บุตรและบทบาททางโลกเป็นการให้ศึกษาศิลปวิทยาการต่างๆหาคู่ครองที่เหมาะสมมอบทรัพย์สมบัติในโอกาสอันควรซึ่งเป็นการให้บุตรมีวิชาความรู้และความสามารถดำเนินชีวิตเป็นสัมมาอาชีวะติดตัวไปจนกว่าจะสิ้นชีวิต

                      สตรีฐานะมารดาในสังคมไทยปัจจุบันสตรีหมายถึงผู้หญิง,เพศหญิง,สตรีเพศที่มีความสำคัญที่จะนำพาครอบครัวสังคมประเทศชาติไปสู่การพัฒนาที่มีความสุขปราศจากปัญหาบทบาทของสตรีในสังคมไทยได้แก่ 1) ความเป็นแม่ 2) ความเป็นแม่บ้าน 3) ความมีเอกลักษณ์ของกุลสตรีไทยและ4) ความใฝ่ฝึกฝนสู่ความเป็นภาวิตชนส่วนบทบาทของสตรีฐานะมารดาได้แก่ 1)บทบาทด้านการอบรมเลี้ยงดูบุตร 2) บทบาทด้านการแก้ปัญหา
3) บทบาทด้านการหาเลี้ยงครอบครัวและ 4) บทบาทด้านการเป็นแบบอย่างทางสังคมนอกจากนี้ยังพบปัญหาที่เกิดจากสตรีฐานะมารดาในสังคมไทยปัจจุบันได้แก่ 1) ปัญหาเกิดจากความเครียดทางอารมณ์ 2) ปัญหาที่เกิดจากการคลอดบุตรซึ่งปราศจากความช่วยเหลือจากทางการแพทย์ 3) ปัญหาการตั้งครรภ์ที่ไม่พร้อม 4) ปัญหาความยากจนรูปแบบของสตรีฐานะมารดาที่พึงประสงค์ตามหลักคำสอนพระพุทธศาสนาในสังคมไทยปัจจุบันมารดาในปัจจุบันคือบุคคลที่สำคัญที่สุดที่จะปลูกฝังแนวคิดเจตคติและค่านิยมเกี่ยวกับบทบาทของมารดาให้แก่คนทั้งโลกเพราะมารดาทั้งโลกเป็นผู้อบรมสอนซึ่งจะเป็นพลเมืองของโลกปัจจุบันและอนาคตต่อไปมารดาทั้งหลายจะต้องเริ่มบทบาทในการพัฒนาและปฏิรูปการอบรมสั่งสอนลูกเพื่อปลูกฝังเจตคติให้สอดคล้องกับสภาพสังคมในปัจจุบัน

           จากการสัมภาษณ์แม่ดีเด่นปีพ.ศ. 2560 ทั้ง 20 คนที่อยู่ในเขตเทศบาลและนอกเขตเทศบาลของจังหวัดขอนแก่นทุกคนมีรูปแบบการอบรมสั่งสอนบุตรตามหลักพระพุทธศาสนาคือใช้หลักทิศ 6 หลักพรหมวิหาร 4 สังคหวัตถุ 4 และยังพบว่ามารดาบางคนมีการอบรมสั่งสอนบุตรโดยมีศีล 5 เป็นหลักธรรมด้วยกล่าวได้ว่าเป็นรูปแบบที่พึงประสงค์สามารถนำไปเป็นแบบอย่างที่ดีแม้ว่าบางคนจะทำงานแต่ก็ไม่ปล่อยปละละเลยหน้าที่ส่วนบุตรของแต่ละครอบครัวก็ประสบความสำเร็จเรียนจบทำงานในตำแหน่งที่ดีตามความคาดหวังทำให้มารดาเกิดความสุขบุตรมีความเข้มแข็งและเป็นคนดีของสังคมดังนั้นบทบาทและหน้าที่ของมารดามีส่วนสำคัญเป็นอย่างมากในการที่จะแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นในสังคมไทยปัจจุบัน

                   The purposes of this dissertation are: 1) to study a woman as a mother in the Buddhist doctrine;2) to study a woman as a mother in the current society; 3) to present a model of woman as a mother in accordance with the Buddhist doctrine in the current Thai society.  This dissertation is qualitative research. The main research document is the Buddhist doctrine, and the secondary research document is Dhammapada Commentary. Moreover, the documents related to Buddhism are included as the data source. The related research and the field data are from in-depth interviews, which are collected, edited and presented into the results of descriptive and analytical research.

                   It is found that the status of mother in the Buddhist doctrine is a mother who is pregnant and gives birth, and they are called “Mata”. Manda and Pida, who support their children, are the direction in front. They help their children in five ways, which are 1) keeping them back from evil 2) training them in virtue 3) teaching them arts and sciences 4) arranging for marriage with a suitable husband or wife and 5) handing over their inheritance to their children in due time. Therefore, their roles are divided into two ways. The first way is the dhamma role. They forbid their children from doing bad things in body, speech and mind, and cultivate good moral traits to their children. The second way is the secular role. They teach their children arts and sciences, arrange a suitable wife or husband for their children and hand over the inheritance at the proper time. Consequently, the children use their own knowledge to have right livelihood until the end of their life.

              A woman as a mother in the current Thai society refers to woman, feminine and female sex. They have an important role to guide their family, society and country to the development with happiness and without any problems. The roles of woman in Thai society consist of 1) maternity 2) housewife 3) the traits of Thai noble lady and 4) a grown and civilized lady. In addition, the roles of mother in Thai society include 1) a moral trainer to a child 2) a problem solver 3) a breadwinner and 4) a good example in society. On the other hand, some Thai women as mothers in the current Thai society face many problems, which are 1) the problems of emotional stress 2) childbearing without medical care 3) unplanned pregnancy and 4) poverty.

              A model of woman as a mother in accordance with the Buddhist doctrine is the best model as mother to teach and train the moral concepts and values to all mothers around the world. The roles of mother are responsible for teaching many good things to all citizens around the world. They should have an important role to develop and reform the cultivation, which are suitable for the current state of society.

           According to the interviews of outstanding mothers in 2017, there are 20 outstanding mothers, who live in non-municipal and municipal area in KhonKaen Municipality. Theyteach and train their children by the principles of Buddhismincluding 1) the principles of six directions, 2) four sublime states of mind and 3) bases of social solidarity; bases of sympathy; acts of doing favors; principles of service; virtues making for group integration and leadership. Moreover, it is found that some mothers train their children by the five precepts. This is the good example and model. Some of them must earn a living, but they have never abandoned their duty. Each child in a sample family is successful in life. They graduate and get a good job as their family expects. People who are good children and make their mother happy can develop the society. Conclusively, the roles and duty of mother are one of the important parts to solve the problems in the current Thai society.

           

 


Keywords


สตรีฐานะมารดา; มารดาตามหลักคำสอนพระพุทธศาสนา; สังคมไทยปัจจุบัน / Woman as a Mother; Mother in the Buddhist Doctrine; Present Thai society

Full Text:

PDF

References


TatsaneeChampirun. (2011). Roles and Duties of Women who are at the

back of the family success in Buddhism: A case study of the air force

house-wives. Graduate School: Mahachulalongkornrajavidyalaya

University.

TassaneePuwarat. (1986). The study of attitude and role of men in family

and their impacts on women development. A Thesis in Master of

Social Work. Bangkok: Thammasat University Press.

PraneeSurasit. (1984). The doctrines to Thai women in Thai literature

before the period of Western influences. A Thesis in Master of

Education. Bangkok: Srinakharinwirot University.

Pratammagohsaajaan, (P.A. Payutto). 2010. A Mother’s Love

Ban.Bangkok:Thammasapa Press.

PhraThammapidok (P.A. Payutto). (2000). Perfect Life.(5th ed.).

Bangkok: Sahadhammik.

PhraBrahmagunabhorn (P.A. Payutto). 2007. A Value People. Bangkok:

Pimsuay Company Limited.

PramahasuchartNathokkaro (Buakkuntod). (2002). An Analytical Study of

the Puttasangaha (Cherishing of Children) and Darasangaha

(Cherishing of Wife) in Theravada Buddhism.A Thesis in Master of

Buddhist Studies. Graduate School: Chulalongkorn University.

The National Council of Women of Thailand Under The Royal Patronage

of Her Majesty The Queen. (2012). The 10th anniversary of Thai

Women’s Day. Bangkok: Thai Wattanapanit.

SowitBumrungpak and HomhuanBuarabha.(2017). Atta (Self) in

Buddhist Saying and Anatta Philosophy.Humanities and Social

Sciences Journal, 34(1), 270-290.


Refbacks

  • There are currently no refbacks.


บัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตขอนแก่น
อาคาร 100 ปี สมเด็จพระพุฒาจารย์ (อาจ อาสภมหาเถร)
เลขที่ 30 หมู่ 1 บ้านโคกสี ตำบลโคกสี อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น 40000
http://www.ojs.mcu.ac.th/index.php/jmcukk
http://www.jg-mcukk.com
E-mail : journalmcukk@gmail.com